Kasia Kozak – Australian Pink Floyd Show - 3 marca Wrocław Hala Stulecia

Kasia Kozak – urodzona w 1994 miłośniczka muzyki, w szczególności rockowych klasyków. Wielka fanka Pink Floyd, dobrej kawy, autostopowych podróży – bliskich i dalekich, kotów, burz z piorunami i śpiewania pod prysznicem. Kociara. Romantyczka, która często buja w obłokach. Dużo się uśmiecha, bo jak sama twierdzi – pozytywne nastawienie to już połowa sukcesu. Lubi zarażać ludzi pozytywną energią. W wolnych chwilach czyta – jej ulubioną książką jest „Buszujący w Zbożu”. Lubi kino, choć jak sama przyznaje – ma ogromne zaległości w oglądaniu. Jej ulubiony film to „Into The Wild”. Czasem rysuje i chodzi na liczne koncerty. Jej ulubionym owocem jest arbuz a kolorem – czarny, co widać po jej monochromatycznej garderobie. Działała jako reporterka w nieistniejącym już projekcie ‘Media Colemi’ oraz Akademickim Radiu Luz. Teraz z równie wielką przyjemnością dzieli się z innymi swoimi muzycznymi wrażeniami. Mieszka we Wrocławiu, choć jak sama mówi – jej serce na zawsze zostanie w pięknym Krakowie.

 

***

fot. Kasia Kozak

Piątkowy wieczór we Wrocławiu obfitował w muzyczne wydarzenia. Ja postanowiłam wybrać się na występ australijskiego tribute bandu – The Australian Pink Floyd Show. Kilka lat wcześniej – w 2012 roku miałam już okazję wysłuchać występu muzyków. Jako że pamięć mam dobrą, ale niestety – bardzo krótką, stwierdziłam, że chętnie odświeżę wspomnienia z tamtego wieczoru i wzbogacę je o nowe doświadczenia. Bilety na ten koncert zostały wyprzedane a ja sama zdobyłam je wygrywając konkurs zorganizowany przez jedną z rozgłośni radiowych. Australijczycy założyli zespół w 1988 roku w miejscowości Adelaide. Od tamtej pory gromadzą rzeszę fanów, tworząc sceniczne show oddające ducha koncertów Pink Floyd z późniejszego okresu ich twórczości. Okrągły ekran, lasery i dmuchane postacie – tych elementów nie może braknąć podczas ich występu. Wrocław odwiedzili w ramach trasy „The Best Side Of The Moon”. 3 Marca okazał się idealnym terminem na koncert, gdyż zaledwie 2 dni wcześniej kultowa „Ciemna Strona Księżyca” obchodziła swoje 44 urodziny! 

fot. Kasia Kozak

Drzwi do zabytkowej Hali Stulecia zostały otwarte o godzinie 18: 30, jednak sporo fanów przyszło wcześniej, ponieważ na miejscu przywitała mnie całkiem spora grupa ludzi oczekujących na wejście. Wpuszczanie ludzi i kontrola przebiegły nader sprawnie i szybko. Do rozpoczęcia koncertu zostało jeszcze półtorej godziny, więc wraz z koleżanką rozejrzałyśmy się po obiekcie. Odwiedziłyśmy szatnię, sklepik z koszulkami i kafejkę, do której stała niemała kolejka. Nie zabrakło też chwili na oględziny sceny z bliska. Trzeba przyznać – robiła wrażenie. Mnogość gitar, rozbudowany zestaw perkusyjny, instrumenty klawiszowe i przede wszystkim – charakterystyczny okrągły ekran, który był nieodłączną częścią występów Pink Floyd. Po wnikliwych oględzinach i pamiątkowych zdjęciach pospacerowałam jeszcze chwilę, po czym udałam się na górną, prawą trybunę, bo właśnie tam znajdowało się moje miejsce. Trzeba przyznać, że mimo moich wcześniejszych obaw, widok na scenę był znakomity. Z minuty na minutę Hala Stulecia zapełniała się ludźmi. Już za kilka chwil wielkie show miało się rozpocząć.

fot. Kasia Kozak

Punktualnie o godzinie 20 zgasły światła a z głośników dobiegało charakterystyczne bicie serca znane wszystkim fanom z utworu „Speak To Me/Breathe” otwierającego krążek „The Dark Side Of The Moon”. Utwór przywitał nas lekką, ciepło brzmiącą gitarą oraz wyraźnie wybijającymi się na pierwszy plan klawiszami. Bogate efekty wizualno-świetlne tworzące różnorodne wzory na ścianach i suficie Hali Stulecia robiły wrażenie. Na okrągłym ekranie pojawiły się autorskie animacje przypominające te, które podczas swoich występów wykorzystywali Floydzi. Jakość nagłośnienia była zdecydowanie dobra, nawet w tak odległym miejscu Hali, jak mój sektor B1. Było to pozytywne zaskoczenie, gdyż bywając w tym miejscu na innych koncertach, zdarzało się, że akustyk niezbyt przyłożył się do wykonywanej przez siebie pracy. Po zakończonym utworze publika nagrodziła Australijczyków zasłużonymi brawami.

fot. Kasia Kozak

Oklaski przerwały głośne dźwięki zegarów a ciemność rozjaśniły stroboskopy i zielony laser pulsujący w rytm tykania wahadeł, które wyświetlane były na ekranie razem z zębatkami i przemieszczającymi się wskazówkami. Tak właśnie rozpoczęło się wykonanie kultowego utworu „Time”. Wstęp wyróżniała mocna, odważna perkusja, nie tak subtelna jak w oryginalnym wykonaniu. Wokal wszedł z równie dużą siłą, co na albumie. Był jednak nieco mocniejszy i mniej aksamitny niż wokal Gilmoura. Nie przeszkadzało to jednak w dobrym odbiorze utworu. Bardzo dobrze poradził sobie 3 osobowy, żeński chórek. Ciepła barwa jednej z gitar do złudzenia przypominała grę Gilmoura.

Następnie zostaliśmy uraczeni pięknymi popisami wokalnymi chórzystek w utworze „The Great Gig In The Sky”, które otrzymały spore owacje od publiki. Chwilę potem mogliśmy cieszyć uszy utworem „Money”, i choć moim zdaniem gitara solowa miała ciut za ostre, surowe, mało subtelne brzmienie, tak saksofonista zrobił kawał dobrej roboty. Już od samego wejścia na scenę zaczął tańczyć w rytm muzyki a jego gra nie była jedynie odwzorowaniem solo uwiecznionego na albumie – muzyk ewidentnie dodał coś od siebie, co dodało wykonaniu charakteru. Czuć było, że lubi to, co robi i chętnie bawi się i eksperymentuje z dźwiękami. Tak trzymać!

Kolejnym utworem było spokojne „Us and Them” skomponowane w oryginale przez Richarda Wrighta. W Australijskim wykonaniu – według mnie – znów zabrakło Floydowskiej subtelności, a mocna perkusja nieco przyćmiewała płynące dźwięki klawiszy, które – wedle mojej opinii - powinny znajdować się w tym utworze zdecydowanie na pierwszym planie. Niedociągnięcia te jednak w pełni zrekompensowane zostały pięknymi saksofonowymi wstawkami i przyjemnymi, harmonicznymi chórkami, choć miałam wrażenie, że muzycy zbyt mocno skupiają się na idealnym odwzorowaniu oryginału, zamiast popuścić ciut wodze fantazji. Ale czy można mieć do nich o to pretensje? W końcu chyba taka jest rola tribute bandów.

 

„Us and Them” płynnie przeszło w utwór „Brain Damage”, podczas którego na ekranie wyświetlane były podobizny postaci znanej z ówczesnej sceny politycznej, takich jak Donald Trump czy Vladimir Putin. Był to dość wymowny przekaz, podkreślający jednocześnie uniwersalność tego utworu, mówiącego o szaleńcach i mentalnych lunatykach. Po zakończeniu utworu gitarzysta zespołu krótko przywitał się z publicznością, zapowiedział nadchodzącą niebawem półgodzinną przerwę i zaprosił do dalszej zabawy podczas występu. Na ekranie pojawił się krótki fragment wywiadu z Sydem Barrettem i Rogerem Watersem, po czym niespodziewanie, z pełnym uderzeniem rozpoczął się kawałek „In The Flesh” znany z płyty „The Wall”. Na okrągłym wyświetlaczu, w towarzystwie czerwonego tła pojawiały się różne flagi, symbol Biohazard, kamery monitoringu, pistolety, Bin Laden, pacyfki i inne symbole nawiązujące do tematyki utworu, który opowiada o agresji, władzy, dyktaturze i ślepym podążaniu za przywódcami. Utwór wykonany mocno, ostro. Tu wcześniej wspomniany przeze mnie brak subtelności był raczej atutem niż wadą.

Gdy tylko owacje ucichły, mogliśmy usłyszeć genialne w swojej prostocie i przejrzystości wykonanie „The Thin Ice” a następnie „Another Brick In The Wall (Part 1) „, pod koniec, którego pojawił się dźwięk śmigłowca a jasne światło reflektora przeczesywało publiczność niczym podczas nocnego patrolu. W ten sposób wyglądało przejście do największego szlagieru grupy Pink Floyd, słynnego protest-songu przeciw wadliwemu systemowi edukacji. Mowa oczywiście o utworze „Another Brick In The Wall (Part, 2) „ który choć raz słyszał chyba każdy. Ludzie entuzjastycznie tupali, klaskali w rytm energicznej muzyki a na scenie pojawiła się dmuchana postać nauczyciela, znana z filmu pod tytułem „The Wall” wyreżyserowanego przez Alana Parkera. Warto wspomnieć, że tego typu gadżety często gościły na koncertach Pink Floyd, głównie za sprawą Rogera Watersa, który był sympatykiem takich nietypowych efektów, niekiedy spędzając tym sen z powiek ekipie technicznej. Na scenie pojawił się dym, dziecięcy chór zimitowany został kilkukrotnym nałożeniem na siebie chórków. Pod koniec utworu pojawiło się świetnie wykonane solo gitarowe. Widać było, że gitarzysta włożył w nie dużo zaangażowania. Utwór zwieńczyła kilkuminutowa improwizacja, oscylująca wokół motywu przewodniego utworu, wykonana przez wszystkich muzyków. Cieszę się, że znalazło się, choć trochę miejsca na eksperymenty z dźwiękami, podczas których wszyscy świetnie się bawili, publiczność żywo reagowała na wszystkie dźwięki, ludzie bujali się, klaskali. Zespół otrzymał wielkie owacje, po czym nastąpiła półgodzinna przerwa.

fot. Kasia Kozak

O godzinie 21: 30, gdy większość widzów powróciła już na swoje miejsca, światła zgasły a na ekranie pojawił się fragment nagrania z kanału telewizyjnego BBC1, zapowiadający występ Pink Floyd, po czym muzycy z pełną energią rozpoczęli utwór… „Arnold Layne”! Byłam bardzo pozytywnie zaskoczona, nie sądziłam, że może pojawić się on podczas koncertu. Utwór ten jest debiutanckim singlem grupy Pink Floyd, skomponowanym przez Syda Barretta. Utwór zagrany prosto, bez zbędnych efektów, animacji. Idealnie oddawał ducha ówczesnej twórczości zespołu. Był to swojego rodzaju hołd i ukłon w stronę Syda. Gdy dźwięki ucichły, na okrągłym wyświetlaczu pojawiła się przesuwająca się oś czasu a z głośników dobiegały nas fragmenty utworów odpowiednie dla danego okresu twórczości. Oś zatrzymała się na roku 1975, w którym został wydany album „Wish You Were Here”, z którego pochodził kolejny utwór.

Jeżeli już jesteśmy przy postaci Syda Baretta, nie mogło oczywiście zabraknąć pięknego „Shine On You Crazy Diamond”. Utwór ten, upamiętniający założyciela grupy jest chyba moim ulubionym utworem Pink Floyd, w związku z tym miałam duże oczekiwania. Publiczność zareagowała brawami na znane wszystkim intro. Po wprowadzającym w trans początku przyszła pora na jeden z bardziej magicznych momentów tego dzieła – 4 gitarowe dźwięki łamiące powoli cichnące odgłosy wiatru. Jak dla mnie - jeden z piękniejszych momentów w muzyce. Zamknęłam oczy i…. no właśnie. Zamiast aksamitnie wchodzącego momentu kulminacyjnego, zostałam szarpnięta metalicznym, zimnym brzmieniem gitary, nieco wyrywającego mnie z muzycznego transu. Ale to pewnie bardziej kwestia mojego osobistego podejścia do utworu, niż kiepskiej aranżacji, szczególnie, że w dalszej jego części łagodne i ciepłe brzmienie zostało oddane w stu procentach a jeden z wokalistów (Ciężko podawać mi nazwiska, gdyż zespól nie przedstawił się publiczności) – dobrze naśladował ciepły i lekko chrypliwy głos Davida. Utwór uprzyjemniły ciekawe efekty, tworzone przez niebieskie i zielone światła, wirujące po całej sali.

Jako następny pojawił się utwór „Take It Back” z albumu „The Division Bell” wydanego nieco ponad miesiąc po moich narodzinach – 28 marca 1994 roku. Wykonaniu towarzyszyła bardzo pozytywna energia. Ludzie klaskali, dobrze się bawili. Muzycy na scenie tańczyli, ruszali się. Ciepła barwa głosu, podobna do barwy Davida i zielono-niebieskie światła stworzyły miłą atmosferę, kojarzącą mi się z wiosną i ciepłymi dniami. Pozostając przy albumie „The Division Bell”, jako kolejny mogliśmy usłyszeć mocny, buntowniczy utwór zatytułowany ‘Keep Talking” Salę wypełnił dym i czerwone światła, ostre dźwięki gitary i energiczny, chrypliwy wokal, mocne, głębokie chórki. Pojawiło się także solo wykonane na talk-boxie, dobrze oddające charakter oryginalnego nagrania. Publiczność nagrodziła to wykonanie dużymi brawami. Z resztą, ciężko byłoby nie podejść entuzjastycznie do tak dobrej aranżacji.

Salę wypełniło jasne światło a na wyświetlaczu pojawiła się animacja w jasnych kolorach przedstawiająca tytułowy „The Fletcher Memorial Home”, który mogliśmy usłyszeć. W utworze pochodzącym z albumu „The Final Cut” nie zabrakło dobrego, aktorskiego wręcz wokalu przypominającego oczywiście głos frontmana grupy Pink Floyd - Rogera Watersa. Po nim przyszła kolej na utwór „Sheep” z płyty „Animals” Utwór rozpoczęły ciekawe, lekko brzmiące organy i rytmiczny bas w tle. Wstęp przybierał na siłę by za moment uraczyć nas silnym uderzeniem wokalu. Salę wypełniły pulsujące, białe światła. Na ekranie pojawiły się symbole nawiązujące do mass mediów, hackerstwa. Nic dziwnego, w końcu utwór mówi o kontrolowaniu jednostki i podążaniu – niczym tytułowe owce – za narzuconymi nam schematami. Miałam wrażenie, że pod koniec utworu nagłośnienie zaczęło lekko szwankować i nieco sprzęgać, ale całe szczęście sytuacja szybko się poprawiła.

Gdy „Owce” ucichły, na ekranie naszym oczom ukazały się fragmenty teledysków, filmów, symboli związanych z Australią (pojawił się np. fragment występu grupy AC/DC). Wizualne efekty zwieńczył przebiegający przez salę zielony laser, a zaraz po nim, znane wszystkim dźwięki najsłynniejszej ballady Floydów – Wish You Were Here, – na które publika zareagowała gromkimi brawami. Wszyscy bujali się i śpiewali po cichu utwór wraz z zespołem. Warto wspomnieć, że jest to kolejny utwór poświęcony pamięci Barretta. Tym razem mikrofon przejął basista i uraczył nas łagodną, ciepłą barwą głosu, która bardzo pasowała do tego utworu.

fot. Kasia Kozak

Po zasłużonych, długich i gromkich brawach nastała pora na bardzo energiczny utwór „One Of Theese Days”. Było mocno, z przytupem. Ludzie klaskali, na monitorze pojawiały się obrazy i animacje przywodzące mi na myśl występ grupy z Pompejów. Nie mogło zabraknąć popisowego solo zagranego na sliderze, które nie odbiegało poziomem od oryginału. Atmosfera bardzo przypominała wrocławski koncert Gilmoura, a przynajmniej ja takie odniosłam wrażenie. Na scenie pojawiła się kolejna nadmuchiwana postać – tym razem był to wielki, różowy kangur, radośnie podskakujący w centralnej części sceny. Pod koniec utworu salę ponownie wypełnił dym, tęczowe światła i mnóstwo laserów. Po skończonym wykonaniu gitarzysta ponownie przywitał się z fanami, podziękował za udany występ i zapowiedział, że show małymi krokami zmierza ku końcowi. Publiczność w podzięce skierowała ku zespołowi długie i mocne oklaski.

Jako ostatni w tym secie pojawił się utwór „Run Like Hell” z albumu „The Wall”. Mrugające kolorowe światła i „rozmowa” dwóch wokali w połączeniu z rytmicznym basem wypadły świetnie. Cały zespół bawił się, tańczył, a publiczność żywo klaskała w dłonie. Zza obłoku dymu, po lewej stronie sceny, wyłonił się wielki, dmuchany prosiak, groźnie świecący czerwonymi ślepiami, kiwający się w rytm muzyki. Popis klawiszowca, zabawa motywem przewodnim – nie mogło tego zabraknąć. To wszystko razem wzięte sprawiło, iż wszyscy bawili się na nim chyba nawet lepiej niż na słynnym „Another Brick…” – a przynajmniej takie odniosłam wrażenie. Zespół, w towarzystwie głośnych owacji zszedł ze sceny. Hala Ludowa aż zatrzęsła się, wypełniona siłą braw i mocą tupania. Przyszła kolej na bis.

fot. Kasia Kozak

Cisza, pierwsze dźwięki basu. Znane z płyty wołanie „Time to go!” – wszyscy już wiedzieli, że zaraz rozpocznie się jeden z lepszych utworów Pink Floyd – kultowy „Comfortably Numb”. Wokalista naśladujący Rogera nie zawiódł, „Gilmourowy” refren, śpiewany przez basistę, wypadł bardzo poprawnie, choć nie tak gładko i ciepło, jak można by było tego oczekiwać. Mocne, harmoniczne chórki. Słynne, piękne gitarowe solo zostało odegrane perfekcyjnie, z pełnym kunsztem i emocjami.

W pewnym momencie z sufitu zjechała wielka dyskotekowa kula a skierowany na nią reflektor sprawił, że sala wypełniła się małymi, przemieszczającymi się świetlnymi punkcikami, dającymi wrażenie, jakby pędziło się przez rozgwieżdżone niebo. Zapierający dech w piersiach efekt. Za to wykonanie Australijczycy dostali ogromne owacje. Ukłonili się pięknie publice, pomachali, po czym, w towarzystwie braw i tupania, które nie cichło jeszcze przez kilka minut, zeszli ze sceny. Zapalone zostało światło, a z głośników puszczony został utwór zespołu Man At Work – „Down Under” nawiązujący do pochodzenia tribute bandu.

fot. Kasia Kozak

Mimo drobnych niedociągnięć, myślę, że Aussie Floyd zrobili dobre, ciekawe show na światowym poziomie, które niewątpliwie jest gratką i dużą przyjemnością dla niejednego fana Pink Floyd. Szczególnie, że niestety, oryginalnej formacji nie będzie już nam dane zobaczyć na żywo. Może ciut zabrakło mi własnej inwencji Australijczyków. I przedstawienia zespołu – po powrocie do domu sama musiałam sprawdzić nazwiska muzyków. I mimo, że nawet najlepszy tribute band nigdy nie będzie równał się z oryginałem, ja opuszczałam Halę Stulecia z uśmiechem na ustach.

***

Fragmenty koncertów pochodzą z różnego okresu działalności Australian Pink Floyd i mają jedynie ilustrować opisywane przez autorkę fragmenty wrocławskiego widowiska.

Pink Floyd - The Wall (UK) 1979

Rozdział 1 

Największy Mur od czasu chińskiego


„Naciskam ręką ruchomą ścianę, lecz ona wciąż trwa.
Jeszcze pogładzę ją palcami… odchodzę, nie przyjdę tu sam.
Od ludzi dumnych, kruchych jak sława, Ty oddzielaj nas.
Od nienawiści, idei Marsa, Ty oddzielaj nas. Przed pustką ochroń nas.
Przed błędnym hasłem, słowem, Ty mocno zasłoń nas”.

Aya RL – „Nasza ściana”

Pink znał się na hipokryzji jak mało kto. Można nawet powiedzieć, że wyssał ją wraz z mlekiem podawanym w szkolnych kubkach z zaschniętym grubym kożuchem. Czy Pink czuł się dobrze ze swoją pogardą dla uwielbiającego go tłumu? Rozgrzeszała go zapewne świadomość kamuflażu. Maska uwiera tylko wówczas, gdy często ją się zdejmuje i zakłada na nowo. Gdy przestajesz ją zdejmować już nawet do snu, jak robi się to z okularami, staje się twoją drugą twarzą. Zanim Pink stał się gwiazdą rocka, dorastał w poczuciu bezpieczeństwa, które bardzo szybko prysło jak mydlana bańka. Śmierć ojca zamknęła radosny okres dzieciństwa Pinka i przyspieszyła jego dojrzewanie. Budowa bariery ochronnej było już tylko kwestią czasu. Alienacja to często spotykany substytut skradzionego spokoju i odpowiedź na brak ciepła. Czy bardzo młody Pink miał świadomość, że właśnie rozpoczął budowę Muru? Położenie pierwszej cegły nie czyni wprawdzie jeszcze budowniczego, czasami jednak jest biletem w jedną stronę do świata wewnętrznej emigracji. Na pewno nie jest to świat bezpieczny, ale za to doskonale niweluje wpływ otoczenia. Pink nie posiadał jeszcze wiedzy, która umożliwia odróżnianie dobra od zła. Instynktownie czuł tylko, że lepiej nie wpuszczać niczego, niż pozwolić przedostać się nieznanemu.

Roger Waters

Roger Waters stracił ojca podczas II Wojny Światowej. Liczył sobie wówczas kilka miesięcy życia. Ojciec Syda Barretta zmarł, gdy ten był w wieku szkolnym. David Gilmour został przez rodziców porzucony. Pewnego dnia po prostu opuścili Wielką Brytanie i udali się do Ameryki. Czy to przypadek, że mając za sobą tak podobną przeszłość, wszyscy ci muzycy spotkali się w jednym zespole? Czy budowanie ściany z niewidzialnych cegieł było częścią życia każdego z nich? Jaka moc przyciąga takich ludzi do siebie i czy jest możliwe, aby mogli ze sobą współistnieć bezkonfliktowo?

„Szkoła drugim domem”. Z uśmiechem politowania wspominam jedno z haseł propagandy PRL-u. Pinkowi szkoła kojarzyła się ze sfrustrowanymi nauczycielami, którzy w celu utrzymania dyscypliny (podobnie jak czynią to niektórzy pracodawcy i politycy) mylili autorytet z autorytaryzmem. Ciało pedagogiczne Wolnego Świata w kuriozalny sposób wprowadzało młodym ludziom wiedzę na temat  orwellowskiej rzeczywistości, podczas gdy wschodnia część Europy doświadczała jej w tym czasie niemal w każdej dziedzinie życia.

"Nie chcemy edukacji, nie chcemy ciągłych kontroli, ani upokorzenia w klasie. 
Nauczycielu zostaw nas w spokoju! W końcu jesteś tylko kolejną cegłą w Murze…|

”Another Brick in the Wall Part 2”

Ten niepozorny kawałek z The Wall stał się natychmiast po wydaniu płyty hymnem zbuntowanego pokolenia nastolatków przełomu lat 70-tych i 80-tych. Tekst jest bezkompromisowy i bez ogródek uderza w znienawidzony system. PRL-owska cenzura bardzo szybko doszukała się w tym albumie niebezpiecznych dla powszechnie panującego ustroju aluzji, zakazując w 1982 roku emisji filmu będącego ekranizacją płyty. Uniwersalizm tego wydawnictwa jest jego największą siłą, a ponadczasowość w potępieniu nadużywania władzy nad drugim człowiekiem jest bezdyskusyjna. Pink pozostawiony przez ojca ze zniszczoną przez szkołę wiarą w świat dorosłych chwyta się matki jak ostatniej deski ratunku, dołączając tym aktem desperacji do armii skrzywionych przez życie maminsynków, przedkładających matczyną opiekę nad samodzielność.

„Mamo, myślisz, że zrzucą bombę?
Mamo, powinienem wierzyć rządowi?
Mamo, czy poślą mnie na front?
Mamo, sądzisz, że ona jest wystarczająco dobra dla mnie?
Mamo, czy ona rozerwie Twojego chłopczyka?

Uspokój się, Kochanie, nie płacz. 
Mama sprawdzi dla Ciebie wszystkie dziewczyny. 
Mama nie dopuści do Ciebie nikogo zepsutego. 
Mama poczeka na Ciebie dopóki nie przyjdziesz. 
Mama zawsze dowie się, gdzie byłeś. 
Mama wychowa Cię w zdrowiu i czystości. 
Kochanie, dla mnie zawsze będziesz dzieckiem". 

”Mother”

 

Rozdział 2
Mur solidniejszy niż brytyjskie budownictwo 


„Moje ciało murem podzielone, 
dziesięć palców na lewą stronę,
drugie dziesięć na prawą stronę, 
głowy równa część na każdą stronę”

Kult – „Arahja”

Pink był już mężczyzną i wszystko widział inaczej, okrucieństwo wojny też. W oczach dziecka wojna może być niekiedy pojmowana jak nie do końca zrozumiała gra. Pokazał to Roberto Begnini w filmie „Życie jest piękne”. Dojrzałość pozbawia złudzeń, a okrucieństwa agresora oraz przerażenie ludzi dokładnie widać z okna domu (dopóki ten jeszcze istnieje). Pink podobnie jak większość mężczyzn potrzebował kobiety, którą mógłby kochać. Niestety, wybudowany w młodości Mur Pink zabrał w dorosłe, a w konsekwencji także i w rodzinne życie. Kryzys małżeński bardzo szybko ujawnił „puste miejsca”, które Pink na oślep wypełniał kolejnymi cegłami. Nasz budowniczy uzyskał już stopień specjalisty, a jego wiedza i nabywane latami doświadczenie spowodowały, że teraz był już w stanie zbudować dużo trwalszą konstrukcję, aby zapewnić sobie emocjonalną ochronę. Czy to co robił, rzeczywiście uczyniło Pinka bezpiecznym? Pewnego dnia postanowił zadzwonić do żony z trasy koncertowej…

- Panie Floyd, czy to na pewno pana dom? (usłyszał w słuchawce)

Czy oprócz pańskiej żony jest tam jeszcze ktoś, kto mógłby odebrać telefon? 
Bo... widzi pan… odpowiada tylko jakiś mężczyzna i za moment odkłada słuchawkę”

„Young Lust”

Pink miał świadomość, że pustych miejsc z każdym dniem przybywa, Wiedział też, że najlepiej zapełniać je kolejnymi cegłami. Mógł być z siebie dumny. Wielu innych budowniczych podobnych ścian mogłoby od niego wiele się nauczyć. Jego Mur był o wiele solidniejszy, niż wszystkie niedbale zbudowane brytyjskie domy, których cena jest o wiele za wysoka w stosunku do ich fatalnej jakości.

„Noc po nocy, udajemy, że wszystko jest w porządku, lecz ja z tego wyrosłem, a ty stałaś się oziębła i nic więcej nas nie bawi. Czuję, że nadchodzi jeden z moich napadów. Czuję się zimny jak ostrze brzytwy, ściśnięty, jakby obwiązany bandażem, suchy jak marsz pogrzebowy. Skocz do sypialni, tam w walizce po lewej znajdziesz moją ulubioną siekierę. Nie bądź taka przerażona. To tylko stan przejściowy, jeden z moich złych dni. Chcesz dzwonić po gliny? Uważasz, że już czas, bym przestał? Dlaczego uciekasz?”

“One Of My Turns”

Ozzy Osbourne musiał mieć szelmowski uśmieszek podczas pierwszego słuchania The Wall. Pink był lustrzanym odbiciem bohatera jego „Paranoid”. Doprowadzony do obłędu i wyalienowany, Pink stał się bezsilnym obserwatorem własnego życia. Ktoś taki nie tylko już nie gwarantował kobiecie bezpieczeństwa, lecz zaczął być dla niej realnym zagrożeniem. Zdrada małżeńska jest pojęciem względnym. Owszem, często wynika z niepohamowanego instynktu, czasami jednak jest tylko odpowiedzią na uczuciową oziębłość i brak poczucia bezpieczeństwa. Jakże często ocena skutku bez zrozumienia przyczyny stanowi uproszczenie, będące powodem wygłaszania błędnych opinii. Pink dobrze wiedział, że jego zmiennik był odpowiedzią żony na jego Mur, którego ściana była już na tyle wysoka, że kompletnie przesłoniła mu trzeźwość oceny sytuacji. To prawda, że po każdym koncercie mógł mieć dziesiątki kobiet. Cóż z tego, skoro stracił tę jedyną, która kochała go nie za to, że był bożyszczem tłumów.

Pink zamurował się żywcem. Jego Ściana stała się sarkofagiem, a on duchowym zombie. Ciało Pinka żyło już tylko dzięki samozachowawczemu instynktowi wkładania żywności do ust. Jaki świat Pink uznał za okrutny? Ten, w którym sam się pogrzebał, czy tamten spoza Muru? Jego rozrywana samotnością dusza nocami i dniami wyła w błagalnym niemym krzyku. W końcu Pink dotarł do stacji widma, skąd nie odjeżdżają już żadne pociągi. Ciągle jednak istniał, a miejscem jego duchowej wegetacji była odcięta od wszystkiego i wszystkich uczuciowa pustka.



Rozdział 3
Mur zaprawiony białym proszkiem 


„Meble już połamałem, nowy ład zrobić chcę. 
Tynk ze ścian już zdrapałem, zamurować czas drzwi. 
Mój jest ten kawałek podłogi, nie mówcie mi więc, co mam robić !”

Mr Zoob – „Mój jest ten kawałek podłogi”

Mała czarna książka, elektryczne światło, torba ze szczoteczką do zębów, grzebieniem i… gdyby nie fortepian i trzynaście telewizyjnych kanałów, byłaby to zwyczajna więzienna rzeczywistość. Czy jednak świat Pinka nie był o wiele gorszy od pospolitego więzienia? Porzucony przez kobietę, z którą spędził wystarczająco dużo czasu, aby teraz poczuć się samotnym i ta przerażająca, gorsza od ogłuszającego ryku bestii cisza po drugiej stronie słuchawki. Mała czarna książka to poematy Syda Barretta. Nikotynowe plamy na palcach i srebrna łyżka na łańcuchu to nieodłączne atrybuty uzależnionego od „sproszkowanych doznań” Ricka Wrighta, dla którego fortepian nie był już tylko instrumentem, lecz stał się także punktem fizycznego oparcia.

Podczas II Wojny Światowej Vera Lynn piosenką „We’ll Meet Again” niosła nadzieję tysiącom rodzin brytyjskich żołnierzy. Roger Waters i jego albumowy Alter Ego stracili ojców dokładnie wtedy. Analizując swoje życie, Pink powoli zaczął zdawać sobie sprawę, od kiedy rozpoczął otaczać się Murem. Vera Lynn, która milionom jego rodaków niosła nadzieję, jemu samemu kojarzyła się z cierpieniem. Na nieszczęście z pomocą przyszła mu gwałtownie rozwijająca się farmacja. Narkotyki zapewniają jednak tylko chwilowy stan zobojętnienia. Pink podzielił los tych wszystkich, których stan chwilowy już nie interesował. Strzykawki i „coś” podobnego do cukru pudru przynoszącego „cudowne odrętwienie” było częścią życia wielu genialnych artystów.

Przedstawienie Pinka musiało jednak trwać. Ponad dziesięć lat od The Wall inny wielki artysta żegnał się z życiem i publicznością piosenką o identycznym tytule jak jeden z kawałków dzieła Floydów. „The Show Must Go On”... czy Freddie Mercury przypadkowo tak nazwał swój muzyczny testament? Czy muzyka rockowa miałaby aż tyle nieśmiertelnych przebojów, gdyby jej twórcy byli szczęśliwi? Równia pochyła zepchnęła wielu artystów w otchłań sproszkowanego zatracenia. Finansowy zysk niczym nowotwór od dziesięcioleci toczy sztukę. A co najgorsze, o wiele bardziej niż dla samych artystów, zysk ten jest ważny dla producentów i firm fonograficznych. Rozgłośne radiowe powiązane z największymi (co nie oznacza najlepszymi) wytwórniami nie „puszczą” dziś niczego, co nie zapewni im takiej słuchalności, aby reklamodawca zdecydował się na sponsoring stacji. Masowy słuchacz nie ma dziś nic wspólnego z muzycznym koneserem.

Pink czuł jak zaczyna stawać się koniem wystawianym tylko do tych wyścigów, które przyciągną jak największą ilość graczy. Wiedział też, że właściciel stajni bez najmniejszych wyrzutów sumienia przymknie oko, gdy do hotelowego pokoju nadejdzie kolejna dostawa z precyzyjnie wyliczoną dawką „sproszkowanego obroku”, która sprawi że "koń" będzie gotowy ścigać się dalej. Ścigać z kim? To wtedy Pink po raz pierwszy przywdział maskę, za którą schował przed tłumem emocje. Wtedy jeszcze nie wiedział, że wkrótce przestanie ją zdejmować nawet do snu. Roger Waters nie musiał niczego wymyślać pisząc ten numer. Sam wielokrotnie wyciągał na scenę półprzytomnego Syda Barreta, któremu gdy już zabrakło sił, osiadł w „domu dla zagubionych dusz”. Pink stojąc przed rozszalałym tłumem bardziej od gwiazdy rocka przypominał już faszystowskiego mówcę. Posiadał władzę nad duszami, a maska była niezbędnym atrybutem, aby tę władzę utrzymać. Maminsynek w masce zblazowanego strongmana. Czyż nie tak zdobywa się świat? A Mur? On już od dawna Pinka nie chronił, za to skutecznie pozbawiał go wiedzy o „tamtej stronie”, o... dark side of the… Man.

Rozdział 4
Mur jak ten z Berlina


„Wyrwij murom zęby krat, 
zerwij kajdany połam bat, 
a mury runą, runą, runą 
i pogrzebią stary świat!”
                         Jacek Kaczmarski – „Mury”

Wprowadzanie ideologii w życie zawsze jest ryzykowne, a szczególnie takiej ideologii, która dopuszcza użycie przemocy. Manipulacja tłumem jest tak stara jak historia ludzkości. Pink miał władzę, a rozszalałe rzesze fanów widziały w nim wybawiciela z duchowej nędzy. Delikatna granica pomiędzy patriotyzmem, a nienawiścią do obcych była przekraczana od zawsze. Dziś MY jesteśmy obcymi TU, ale bardzo nie chcemy, aby jacyś ONI przybywali TAM, skąd wyjechaliśmy. Paradoksalnie właśnie w czasach globalizacji świat powrócił do instynktów plemiennych.

Pink uświadomił sobie z przerażeniem, że posunął się za daleko. Czy można jeszcze zawrócić, gdy dało się masom nadzieję na lepsze jutro? Nagle zrozumiał, że Mur, który od dzieciństwa budował dla własnego bezpieczeństwa, stał się jego własnym więzieniem i że tylko on sam ponosi winę za ten stan rzeczy. Obwinianie tych, którzy zabili mu ojca, despotycznych nauczycieli, nierozumiejącej go żony czy dostawców „sproszkowanego ukojenia”, to nic innego jak nieustanne udowadnianie sobie braku dojrzałości. "Wszyscy wznosimy mury by się bronić. Niektóre z nich mają pozytywny aspekt. Znacznie częściej, według mnie, są jednak negatywne. Bardzo głębokie odczuwanie straty rodzica, na sposób który kształtuje życie, jest uprawnione. Źle bywa wtedy, gdy ktoś odgradza się od bólu po takiej stracie”. Tymi słowami Roger Waters sam sobie udzielił nauki.

Rozgoryczony Pink zrywa maskę i rozpoczyna proces burzenia Muru. Czy wyjście poza ciasne ramy własnych ograniczeń po latach duchowej śmierci jest jeszcze możliwe? Czyż motyw zmartwychwstania w ujęciu światopoglądowym nie nabrał na tym albumie wymiaru uniwersalnego? Pink dokonuje rachunku sumienia, który prowadzi go do samooczyszczenia. Catharsis jest niczym odtrutka uwalniająca stan umysłu z toksyn przeszłości. Rosyjski poeta Josif Brodski ujął to słowami: „Wolność jest wtedy, gdy zapominasz pisowni nazwiska tyrana, a ślina w ustach smakuje słodziej, niż chałwy Persji i chociaż mózg skręcony masz, jak róg barana nic nie kapie ci z oczu niebieskich.” Pink przywołuje w myślach wszystkie postaci ze swego życia, które były kolejnymi cegłami jego Muru: matkę... żonę, dyrektora szkoły i nabiera pewności, że tylko pogodzenie się z losem może zburzyć mur, za pomocą którego wyalienował się z rzeczywistości.

Ilu z nas wybudowało podobne mury? Jestem przekonany, że przynajmniej kilku czytających ten artykuł jest w fazie jego budowy. Chyba każdego z nas dopadł choć jeden raz w życiu stan zmęczenia otoczeniem. Należy jednak odróżnić stan, który nazywamy wewnętrzną emigracją od alienacji. Różnica jest niesłychanie prosta. Z wewnętrzną emigracją jest identycznie jak z każdą inną formą emigracji. Zawsze pozostawiamy uchyloną furtkę umożliwiającą powrót i zawsze taką możliwość bierzemy pod uwagę. Alienacja jest stanem całkowicie odmiennym. Stawiany mur z czasem staje się już nie tyle środkiem, co celem samym w sobie i prowadzić może nawet do obłędu. Przekonał się o tym Pink, który jest postacią zbiorową wszystkich Floydów. Roger Waters niczego nie musiał wymyślać. Pozbierał z życiorysów swoich kolegów i własnego wszystko to, co było składową owej niewidzialnej ściany i ubrał to w genialną formę muzyczną.

Mur Berliński od strony zachodniej

Każdy z nas zapewne słyszał o różnych słynnych murach z chińskim i berlińskim na czele. Każdy słyszał również o słynnych ścianach, jak Ściana Płaczu w Jerozolimie i ta jakże ważna dla polskich emigrantów (włączając w to również piszącego te słowa) "ściana płaczu" w Londynie. Chciałbym bardzo, aby od dziś ściana kojarzyła się jedynie z miejscem, gdzie zatrzymujemy się co jakiś czas, aby wyjąć z niej potrzebną do życia sumę pieniędzy. Większość bankomatów znajduje się bowiem w ścianach i kto wie, czy za kilka lat po wirtualizacji środków płatniczych nie zostaną już one tylko wspomnieniem podobnie jak patefon, dyliżans czy kolej parowa.

Pink Floyd - Wish You Were Here (UK) 1975 (Wizjer nr 8)

Więc myślisz, że odróżniasz raj od piekła

Niebo od bólu ? Uśmiech od maski?

Czy zmusili cię, byś zamienił swych bohaterów na zjawy?

Co znaleźliśmy? Ten sam co zawsze strach.

Szkoda, że cię tu nie ma".

                                                           “Wish You Were Here”

Przypominając tydzień temu The Dark Side Of The Moon napisałem, że aby dostrzec swoją ciemną stronę, trzeba zatrzymać się na moment i porozmawiać z samym sobą... bez świadków najlepiej wieczorem, gdy czas już nie biegnie tak szybko i pozwala zagłębić się w zakamarki duszy. Podczas słuchania tekstów Wish You Were Here także zadawałem sobie wiele ważnych pytań. Czy faktycznie zawsze odróżniałem dobro od zła i czy dokonując wyboru, nie wybierałem niekiedy gorszego wariantu od rzeczywistości, w której dotychczas tkwiłem? Czy wybierając możliwość uzyskania korzyści nigdy nie sprzeniewierzam się moim ideałom? I chociaż znawcy tematu dopatrują się w tej piosence odniesień do osobistych relacji członków grupy Pink Floyd a zwłaszcza osoby Syda Barretta, czyż pytania te nie dotykają tak naprawdę każdego z nas? Wielkość twórczości muzyków Pink Floyd polega na tym, że bez względu na fakt, czy teksty ich utworów oburzają, czy też powodują rewizję własnego życia, nigdy nie przechodzi się obok nich obojętnie. Floydów nie słucha ten, kto wszystko wie najlepiej i uważa, że nigdy się nie myli. To nie jest muzyka dla egocentryków. Szczerość przekazu Pink Floyd wymaga od słuchacza wielkiej pokory i wrażliwości.

W momencie premiery singla "Wish You Were" oryginalny winylowe
wydanie płyty było dodatkowo opakowane w taki oto ochraniacz
wykonany z czarnego plastiku

Tytułowy utwór to nastrojowa ballada. Fragment w którym na początku słychać odgłos zmieniających się stacji radiowych, został zarejestrowany wprost z samochodowego radia Davida Gilmoura. Inną nowością był u Floydów także fakt, ze Roger Waters napisał tekst do tego utworu zanim skomponowana została muzyka.

Dzięki dokonującej się przez dziesięciolecia medialnej popularyzacji Wish You Were Here, tytuł dzieła stawał się coraz częściej oklepanym, komercyjnym sloganem pojawiającym się na przesyłanych rodzinie i przyjaciołom widokówkach z dalekich podróży jako irytująca moda na przekazanie informacji „szkoda, że cię tu nie ma”. Są nawet tacy, którzy doprowadzili to zjawisko do rangi kiczu i zamiast kartek z urlopu drogą mailową wysyłają swoim bliskim mp3-ki tego utworu podobnie jak robiło się to niegdyś z kolorowymi pocztówkami dźwiękowymi.

Budynki studia Warner Bros, które były tłem fotografii na okładce

A przecież ballada Pink Floyd jest zupełnie o czymś innym. Wish You Were Here - Szkoda, że nie ma Cię TU... że jesteś teraz TAM, w miejscu które dawniej było dla Ciebie zimne i obce. Jeśli czujesz, że pobłądziłeś i zdradziłeś samego siebie, wracaj! Wróć do dawnych ideałów. Szkoda, że Cię TU nie ma. Tak wielu, którzy dziś są TAM, gdzie dawniej i ty byłeś, czekają na Ciebie niczym na ducha przyszłości, abyś opowiedział, jak bardzo można pogubić się w podróży po zagmatwanych ścieżkach życia. Pewnego lipcowego popołudnia ubiegłego roku mój przyjaciel podarował mi album Wish You Were Here jako prezent urodzinowy. Wiele razy zastanawiałem się, co jest w nim takiego, co każe mi się tak często wsłuchiwać w te utwory. Zrozumiałem to dopiero podczas rozmów z moimi rówieśnikami. Każdy z nas wyrażał TO samo innymi słowami, ale każdy z nas nie ukrywał, że wielokrotnie słyszał w duszy swoje własne WISH YOU WERE HERE! I wcale nikomu z nas nie chodziło o miejsce na mapie...

Pink Floyd - The Dark Side Of The Moon UK1973 Wizjer nr 7

„Pieniądz to paliwo

Zgarniaj kasę obiema rękoma i układaj w stos

Nowy samochód, kawior, sen na jawie

Myślę, że kupię sobie klub piłkarski.”

                                                           „Money”

W 2003 roku pewien człowiek pochodzący z ogromnego kraju, w którym przez dziesięciolecia bogacenie się jednostki było zabronione prawem, kupił bardzo znany londyński klub piłkarski, a jego majątek szacuje się na 23,5 miliona dolarów. Majątku dorobił się prawdopodobnie na handlu paliwami. Nie wiem czy jest on smakoszem kawioru, ale wiem na pewno, że to wykwintne danie pochodzi z jego kraju. Czyżby Roger Waters był prorokiem? Czy taką inwestycją finansową chciał uczcić ów bogaty człowiek trzydziestą rocznicę wydania jednego z największych albumów w historii muzyki? Może to wszystko jest dziełem przypadku, a piszący ten artykuł powinien zająć się muzyką zamiast bawić się w badacza pism natchnionych?

„Pieniądz jak mówią

To korzeń całego dzisiejszego zła

Lecz jeśli spytasz o podwyżkę, nie zdziwisz się gdy

Nie dadzą ci odpowiedzi.”

                                                           „Money”

Koncert Pink Floyd na żywo z programem The Dark Side of the Moon, Earls Court w Londynie, maj 1973 (od lewej: David Gilmour, Nick Mason, Dick Parry, Roger Waters)

Album traktuje o ludzkich lękach i o nieuchronnie przemijającym czasie, o kruchości życia, szaleństwie i zachłanności. Płyta jest skrajnie pesymistyczna, a nihilizm podkreślają słowa Gerry'ego O’Driscolla - "Nie ma ciemnej strony księżyca, w rzeczywistości... on cały jest ciemny". I jeśli nawet wszyscy zgodzimy się, że umiłowanie pieniądza to korzeń całego zła, każdy z nas pragnie mieć na koncie bankowym jak najwięcej, czy potrafi się do tego przyznać, czy też nie. Płyta dotyka kryzysu systemu wartości w konsumpcyjnym świecie Zachodu początku lat siedemdziesiątych, a kontynuację tych rozważań odnajdujemy w kolejnym albumie grupy Wish You Were Here, w którego mroczną otchłań zamierzam zatopić się za tydzień. Fenomenalnym zabiegiem ilustrującym zagubienie w wartościowaniu priorytetów jest wymieszanie perkusyjnego efektu Nicka Masona idealnie naśladującego bicie ludzkiego serca z odgłosem staroświeckiej kasy rodem z „Lalki” Prusa i brzękiem monet. Życie wyznaczane biciem serca i duchowa śmierć wynikająca z szaleńczego pędu skierowanego na nieustanne bogacenie się kosztem zdrowia fizycznego i psychicznego. Czyż owo zagrożenie zauważone przez Floydów w latach siedemdziesiątych nie stało się codziennością XXI wieku? Życie, śmierć i… niezwykle wąska granica pomiędzy nimi wyznaczona możliwością kupienia najnowszych zdobyczy medycyny dla zapewnienia sobie właściwej pracy serca. Tylko czy serce, które bije dzięki finansowej przewadze jego właściciela nad posiadaczami innych serc, potrafi jeszcze odczuwać empatię?

The Dark Side of the Moon jest trzecim najlepiej sprzedającym się albumem w historii muzyki. Do dziś sprzedano ponad 45 milionów jego egzemplarzy, a płyta spędziła bez przerwy 741 tygodni czyli 14 lat na amerykańskiej liście Billboardu - 200 tygodni dłużej niż jakikolwiek album w historii fonografii. Od momentu jego wydania Roger Waters wysunął się na pozycję lidera grupy i jednocześnie na znaczeniu zyskała warstwa tekstowa utworów, czego apogeum odnajdziemy po latach w The Wall. Wydawnictwem tym zespół rozpoczął nowy okres swojej twórczości i tym samym zakończył epokę psychodeliczną wyznaczoną przez szalone wizje Syda Barretta. Wielu znawców uważa The Dark Side of the Moon za pierwszy w pełni artystycznie udany album koncepcyjny. Można wręcz odnieść wrażenie, że cały longplay jest jednym nieprzerwanym utworem muzycznym podzielonym na pół konstrukcją winylowego krążka. Album posiada tez swoją zagadkę. W ostatnich sekundach płyty można usłyszeć trwające zaledwie krótką chwilę niezidentyfikowane dźwięki. Są one zarejestrowane w taki sposób aby nie można było ich szczegółowo określić. Istnieje teoria, ze dźwięki te zostały nagrane przypadkowo i mogły przedostać się z sąsiedniego studia przez niedomknięte drzwi.

Roger Waters podczas koncertu w São Paulo

Według tej teorii mogłaby to być orkiestrowa wersja utworu „Ticket To Ride” grupy The Beatles. Ci jednak, którzy znają perfekcyjną precyzję podczas realizacji dźwiękowej członków Pink Floyd, uśmiechają się tylko szyderczo i mówią - oni nigdy nie zrobili niczego, nad czym nie mieliby pełnej kontroli.  Postanowiłem więc dziś wykupić wirtualny ticket to ride i zabrać Was w rodzaj podróży po ludzkim życiu wypełnionej muzyką najbardziej genialnej grupy w historii rocka progresywnego. Pink Floyd pokazywała w swoich tekstach świat mroczny, ale czy tego chcemy czy nie, podobnie jak tytułowy księżyc każdy z nas ma swoją ciemną stronę. Aby ją dostrzec, trzeba zatrzymać się na moment i rozmówić się z samym sobą... bez świadków, najlepiej wieczorem, gdy czas już nie biegnie tak szybko i pozwala zagłębić się w najskrytsze zakamarki duszy. Każdy chociaż raz w życiu czuł upokorzenie lub złość, każdy miał swoje własne Waterloo i każdy komuś czegoś życzył. Oby zawsze te życzenia były takimi, jakie chcielibyśmy usłyszeć pod naszym adresem.